W sądzie

Podstawowa wiedza o tym, co zrobić w sytuacji, gdy z jakiegoś powodu stajemy się stroną postępowania sądowego pomoże nam przezwyciężyć związany z tym stres oraz pozwoli skutecznie bronić się i dochodzić swoich praw.    

Załatwianie spraw w sądzie

  1. Przed rozpoczęciem sprawy, wniesieniem pozwu, uzyskaj konsultację prawnika. Jest wiele możliwości skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej,  o czym informujemy w dziale Bezpłatna pomoc prawna.
  2. W pismach wszczynających sprawę należy oznaczyć: sąd do którego pismo jest skierowane i rodzaj pisma, strony sprawy (osoba wnosząca, zakładająca sprawę to powód/powódka, a osoba przeciwko której sprawę się wnosi to pozwany), podać ich adresy oraz zwięźle przedstawić żądanie, jego uzasadnienie, jak i wskazać dowody na poparcie swoich twierdzeń, które mają być przedstawione na rozprawie np. wskazanie świadków lub załączenie dokumentów.
  3. Należy pamiętać, że niektóre rodzaje spraw muszą być wnoszone na urzędowych formularzach (do otrzymania w każdym sądzie, dostępne również w Internecie). Również odwołanie w niektórych typach spraw należy wnieść na urzędowym formularzu. Informacje można uzyskać w każdym sądzie.
  4. Niektóre sprawy (np. o alimenty, ze stosunku pracy, o świadczenia z ubezpieczenia społecznego) mogą być zgłoszone ustnie do protokołu w sekretariacie sądu. Dotyczy to też spraw wnoszonych przez osoby zwolnione przez sąd od ponoszenia kosztów procesu.
  5. Wszystkie pisma należy składać w liczbie egzemplarzy uwzględniającej liczbę uczestniczących w sprawie osób plus jeden egzemplarz dla sądu.
  6. Wszystkie twierdzenia, które są podnoszone przed sądem, muszą być udowodnione. Dowodem mogą być: zeznania świadków, dokumenty, opinia biegłego, oględziny itp.
  7. Pisma mogą być wysłane za pośrednictwem poczty, najlepiej listem poleconym (dowód nadania) - lub złożone w biurze podawczym właściwego sądu, za potwierdzeniem odbioru na kopii składanego pisma.
  8. Załatwianie spraw przez sąd podlega zazwyczaj opłatom sądowym. Osoba zobowiązana musi dokonać uiszczenia opłaty w terminie do 7 dni od daty doręczenia pisma wzywającego do uiszczenia opłaty.
  9. Jeżeli sytuacja materialna to uzasadnia, można złożyć wniosek o zwolnienie przez sąd od ponoszenia kosztów sądowych. We wniosku należy wykazać, że uzyskane dochody nie pozwalają na poniesienie kosztów procesu bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojego i rodziny. Proszę pamiętać, że uzyskanie takiego zwolnienia dotyczy zawsze tylko kosztów należnych sądowi. Jeżeli przegramy sprawę (np. cywilną) mamy obowiązek zwrócić poniesione koszty przeciwnikowi (zasada ta nie dotyczy wszystkich rodzajów spraw - zob. pozostałe punkty niniejszego rozdziału). Do wniosku należy dołączyć na odpowiednim formularzu oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.
  10. Zarówno strona zwolniona od kosztów sądowych w całości lub w części jak i strona, która z takiego zwolnienia nie korzysta, może zgłosić wniosek o ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego z urzędu.  W sprawach cywilnych, sąd może uwzględnić taki wniosek gdy uzna, że udział  profesjonalnego pełnomocnika w sprawie jest potrzebny, a strona  nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sprawach karnych wystarczy, że podejrzany/oskarżony wykaże, że nie stać go na poniesienie kosztów wynagrodzenia obrońcy z wyboru. Więcej informacji na ten temat publikujemy w rozdziale Bezpłatna pomoc prawna
  11. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jak i pełnomocnika  można zgłosić także przed wniesieniem sprawy do sądu.
  12. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolnione od kosztów sądowych są następujące osoby: pracownik wnoszący powództwo przeciwko pracodawcy lub strona wnosząca odwołanie (np. w sprawie o rentę) do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W przypadku wnoszenia apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej, skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, osoby te ponoszą opłatę podstawową w kwocie 30 zł. W sprawach z zakresu prawa pracy, gdzie wartość przedmiotu sporu przewyższa 50.000 zł sąd pobiera opłatę stosunkową (5% wartości przedmiotu sporu). Zwolnienie od kosztów sądowych nie oznacza, iż sąd nie może nałożyć obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi.
  13. W niektórych sprawach m.in. ze stosunku pracy, o alimenty, ustalenie ojcostwa, koszty są zaliczkowo wykładane przez skarb państwa. Oznacza to, że aby rozpocząć sprawę w sądzie nie trzeba uiścić opłaty wstępnej. I choć postępowanie w tych sprawach jest również ustawowo zwolnione od kosztów sądowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może obciążyć nas kosztami (np. nieuzasadnionego przedłużania sprawy, rażącego zachowania przed sądem).
  14. Pełnomocnikiem strony w postępowaniu cywilnym może być również: małżonek, rodzeństwo, zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki) lub wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie) strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia. Jeśli pełnomocnictwo zostanie udzielone na piśmie, konieczne będzie dołączenie go do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej dokonywanej przez pełnomocnika (np. przy wniesieniu pozwu do sądu). Do pełnomocnictwa trzeba ponadto dołączyć dokument, z którego będzie wynikać, że pomiędzy mocodawcą a jego pełnomocnikiem istnieje określony stopień pokrewieństwa. Warto, aby taka informacja była również zawarta w treści samego pełnomocnictwa. Możliwe jest też udzielenie pełnomocnictwa w formie ustnej, dopiero na posiedzeniu sądu. Ustanowienie pełnomocnika z najbliższej rodziny nie powoduje całkowitego braku konieczności stawienia się  w sądzie. Sąd ma bowiem prawo wezwać stronę  do osobistego stawiennictwa, np. celem przesłuchania– pełnomocnik  w takiej sytuacji nie może złożyć zeznań za stronę. 
  15. Gdy sprawa już się toczy, należy pamiętać, aby: w pismach do sądu podawać sygnaturę akt sprawy, powiadomić sąd o zmianie swego adresu lub o wyjeździe poza miejsce zamieszkania, czytać od początku do końca pisma, wezwania itp. otrzymane z sądu, wykonywać żądania sądu w wyznaczonych terminach, brać udział w rozprawach.
  16. Gdy nie możemy wziąć udziału w rozprawie, należy powiadomić o tym sąd na piśmie. Jeśli chcemy w rozprawie tej uczestniczyć powinniśmy usprawiedliwić swą nieobecność (np. poprzez zaświadczenie lekarskie) i wnosić o  odroczenie rozprawy na nowy termin wskazując że chcemy brać w niej udział osobiście. Sąd może, ale nie w każdym przypadku musi, przychylić się do naszej prośby. Każdorazowo, gdy nie uczestniczymy w rozprawie należy jak najszybciej zasięgnąć informacji telefonicznej lub osobiście dowiedzieć się, co było przedmiotem rozprawy.
  17. Jeśli, jako strona w danej sprawie nie stawimy się na rozprawie/posiedzeniu, powinniśmy niezwłocznie – w ciągu nie dalej niż 7 dni, ustalić w sądzie osobiście w Punkcie Obsługi Interesanta bądź w odpowiednim wydziale sądu, bądź też telefonicznie, co się na rozprawie wydarzyło – a w szczególności, czy zapadło orzeczenie kończące sprawę (wyrok, postanowienie). Orzeczenie kończące sprawę może zapaść na rozprawie/posiedzeniu nawet  pod nieobecność naszą bądź drugiej strony.
  18. Sąd w zależności od rodzaju i trybu postępowania -  może nie mieć obowiązku doręczenia "z urzędu" wyroków na adres domowy (poza wyrokami zaocznymi, nakazami zapłaty, wyrokami nakazowymi), nawet wtedy, gdy nie braliśmy udziału w rozprawie, czyli żaden wyrok czy postanowienie bez pisemnego wniosku nie zostanie nam doręczony;
  19.  Jeśli Sąd wydaje wyrok na rozprawie/posiedzeniu, po  jego ogłoszeniu poucza ustnie obecne strony o trybie i terminie złożenia odwołania - jeżeli jest to niejasne, należy prosić o powtórzenie.
  20. Aby odwołać się od niekorzystnego dla nas wyroku  ogłoszonego na rozprawie/posiedzeniu, należy złożyć na piśmie, w terminie do 7 dni od ogłoszenia wyroku, "wniosek o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem". Po otrzymaniu wyroku z uzasadnieniem, w terminie 14 dni (zaś sprawach o wykroczenie w terminie 7 dni) – od daty doręczenia, należy złożyć apelację. Inaczej zaskarża się wyroki zaoczne, nakazy zapłaty, wyroki nakazowe, zatem należy zawsze dokładnie zapoznać się z pouczeniem dotyczącym sposobu i terminu zaskarżenia takiego orzeczenia.
  21. Apelację składa się do sądu wyższej instancji za pośrednictwem tego sądu, który wydał wyrok - należy adresować przesyłkę poleconą na adres sądu, który wydał wyrok, lub złożyć w biurze podawczym w tym sądzie.
  22. Na postanowienia wydane w toku postępowania, nie rozstrzygające o istocie sprawy, przysługuje zażalenie -  wnosi się je w terminie 7 dni od ogłoszenia bądź doręczenia postanowienia (w zależności od rodzaju i trybu postępowania) do sądu, który je wydał.
  23. Wszystkie terminy w postępowaniu sądowym muszą być bezwzględnie przestrzegane. Uchybienie terminów, choćby o jeden dzień, powoduje bezskuteczność czynności.
  24. Należy pamiętać, że biura podawcze sądów na ogół czynne są w godzinach od 9.00 do 15.30 - najlepiej wcześniej sprawdzić godziny urzędowania. Jeżeli nie zdążymy osobiście złożyć pisma w ostatnim dniu terminu, to należy je wysłać listem poleconym przed godz. 24.00 w tym dniu.
  25.  Jeżeli po raz pierwszy dowiadujemy się o wydanym przeciwko nam nakazie zapłaty, bądź wyroku po jego uprawomocnieniu się, np. dopiero w związku  z wszczęciem przez komornika egzekucji, a wcześniej nie otrzymaliśmy w tej sprawie z sądu żadnej korespondencji – mamy 7 dni od daty dowiedzenia się o tym fakcie na podjęcie odpowiednich działań prawnych (np. na złożenie do sądu sprzeciwu/zarzutów wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia, na złożenie zażalenia na nadanie klauzuli wykonalności).

 Ważne terminy – zaskarżanie orzeczeń

  • w postępowaniu cywilnym: 
    • wyrok/postanowienie w postępowaniu nieprocesowym, rozstrzygające o istocie sprawy, ogłoszone na rozprawie/posiedzeniu: w terminie tygodnia  od ogłoszenia orzeczenia należy złożyć wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, a następnie w terminie 2 tygodni od jego doręczenia należy wnieść apelację; jeżeli nie złożono wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, apelację można wnieść w terminie 3 tygodni od ogłoszenia orzeczenia
    • nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym bądź nakazowym: termin do złożenia sprzeciwu/zarzutów wynosi 2 tygodnie od doręczenia nakazu zapłaty,
    • wyrok zaoczny: termin do złożenia sprzeciwu wynosi 2 tygodnie od doręczenia  wyroku;
  • w postępowaniu karnym: 
    • wyrok ogłoszony na rozprawie: w terminie 7 dni należy złożyć wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, a następnie w terminie 14 od jego doręczenia należy wnieść apelację
    •  wyrok nakazowy – termin do złożenia sprzeciwu wynosi 7 dni od doręczenia wyroku nakazowego, 
    •  wyrok zaoczny - termin do złożenia sprzeciwu wynosi 7 dni od doręczenia wyroku zaocznego 
  • w sprawach o wykroczenie:
    •  wyrok ogłoszony na rozprawie: w terminie 7 dni należy złożyć wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, a następnie w terminie 7 od jego doręczenia należy wnieść apelację
    •  wyrok nakazowy – termin do złożenia sprzeciwu wynosi 7 dni od doręczenia wyroku nakazowego
  • w postępowaniu karnym wykonawczym (w sprawach dotyczących wykonania prawomocnego wyroku karnego):
    • zażalenie na postanowienie sądu ogłoszone na posiedzeniu, w którym braliśmy udział,  należy wnieść w terminie 7 dni od ogłoszenia postanowienia z uzasadnieniem (a nie od jego doręczenia); jeżeli że sąd odroczył sporządzenie uzasadnienia– termin biegnie od daty jego doręczenia; jeżeli nie byliśmy obecni na posiedzeniu, na którym sąd ogłosił postanowienie – termin biegnie od daty jego doręczenia. 


Jeśli nasz poradnik był pomocny - prosimy, przekaż kilkuzłotową darowiznę dla ciężko chorych dzieci, którym nasze Stowarzyszenie funduje stypendia. Jeśli w poradniku brakuje ważnych Twoim zdaniem informacji lub nie są one dla Ciebie zrozumiałe poinformuj nas o tym. Wszystkie uwagi czytamy i staramy się uwzględnić w kolejnych aktualizacjach poradnika Dziękujemy!

Copyright © SPES 1999 - 2017. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Żaden fragment utworów i informacji zamieszczonych na stronach serwisu "Twoje Prawa" nie może być: rozpowszechniany, udostępniany publicznie, publikowany, kopiowany, reprodukowany, bez względu na formę oraz cel (odpłatnie lub nieodpłatnie), bez pisemnej zgody Stowarzyszenia SPES.

  • seminarium
  • oblaci
  • izba lekarska
  • miasto
  • pfron
  • Przewodnik Katolicki
  • denon
  • zthiu
  • Non Profit
  • pity2016
  • Ogicom
  • renovabis
  • ralus
  • IPS
  • Gość Niedzielny
  • szip
  • Do Rzeczy
  • weglosmyk
  • adwokat ewa
  • dudkiewicz
  • prowincja
  • Google
  • praca
  • Niedziela
Facebook
Newsletter
Newsletter spes.org.pl

Na podany przez Ciebie adres mailowy przesyłać będziemy najnowsze informacje - zostań w kontakcie!

Możesz pomóc
Możesz pomóc

Włącz się w pomaganie. Osoby niepełnosprawne, w trudnej sytuacji życiowej i materialnej czekają na Twój gest. Szczegółowe informacje w dziale MOŻESZ POMÓC